De keuken en kelders van Kasteel Borgharen: 16e-eeuws onder de grond

Bijgewerkt op: 10 nov
De oudste delen van Kasteel Borgharen zie je niet als je binnenkomt. Ze liggen onder je voeten. In de middeleeuwse kelders zijn de muren ruim twee meter dik, de gewelven van mergel en in de oude keuken staat een 16e-eeuwse schouw die rust op gevleugelde sfinxen.
Een middeleeuwse kelder met muren van twee meter dik
De muren onder de Grote Hal zijn 2 tot 2,3 meter dik, gemetseld van breuksteen. Aan de zuidkant liggen onderaan grote rechthoekige blokken. Zulke dikke muren verraden dat hier ooit een middeleeuwse verdedigingsburcht stond.
Na de brand van 1318 werd het kasteel herbouwd met een zware ringmuur. De onderste laag daarvan bestaat grotendeels uit het puin van de eerste toren. De kelder onder de vestibule is mogelijk zelfs een overblijfsel van die allereerste toren van de ridders van Haren. Lees De ridders van Haren.
Gewelven van mergel
De kelder onder de hal en de wijnkelder ernaast hebben elk een tongewelf van mergel, evenwijdig aan de voorgevel.
De kelder ten zuiden daarvan heeft kruisgewelven op segmentbogen.
Onder de noordertoren liggen twee kelders boven elkaar, elk met een tongewelf van mergel.
Mergel is de zachte kalksteen uit de omgeving van Maastricht. Je ziet hem overal in de stad, en dus ook hier.
De oude keuken uit de 16e eeuw
Aan de noordkant ligt de oude keuken, met trogewelven. Het pronkstuk is de schouw van zandsteen uit de 16e eeuw:
versierd met rolwerkcartouches, sierlijke omlijste schilden in renaissancestijl;
de schouw rust op twee gevleugelde sfinxen.
De gezichten van de sfinxen zijn ooit beschadigd. Ook is de bovenbalk later naar rechts verlengd. Misschien is de hele schouw ooit verplaatst.
Wie de keuken binnenstapt, voelt de eeuwen: de edelen die hier woonden, maar ook de kok en het keukenpersoneel die hier dag in dag uit werkten.

De grafkelder
Aan de noordkant van de wijnkelder ligt een kleine ruimte die dienstdeed als grafkelder. Daar werden kasteelheer Philibert van Isendoorn à Blois, zijn vrouw en twee kinderen bijgezet. Ze mummificeerden op natuurlijke wijze. Lees Mummies in Nederland: de grafkelder van Kasteel Borgharen.

De doorgang onder de zuidertoren
Onder de zuidertoren loopt een doorgang van de binnenplaats naar de tuin. Daar staat de grafsteen van Philibert en zijn familie, met nog vijftien herkenbare familiewapens. Een ijzeren hek uit de late 18e eeuw, met het monogram VR, sluit de doorgang af.
De botenkelder
Aan de gracht ligt ook een botenkelder. In 2019 werd die, met hulp van Davy, weer uitgegraven tot op waterniveau. Lees De slotgracht van Kasteel Borgharen.
Veelgestelde vragen
Hoe dik zijn de muren van Kasteel Borgharen?
Onder de Grote Hal 2 tot 2,3 meter.
Waar zijn de gewelven van de middeleeuwse kelders van gemaakt?
Van mergel, de kalksteen uit de omgeving van Maastricht.
Daal zelf af
Vraag tijdens een rondleiding naar de kelders en de oude keuken. Lees ook De Grote Hal.
Bronnen: Bouwhistorie Kasteel Borgharen; J.F. van Agt, Zuid-Limburg uitgezonderd Maastricht (1962).





Opmerkingen