De kasteelhoeve van Borgharen: van brand tot Victor de Stuers-prijs

Tegenover Kasteel Borgharen ligt de kasteelhoeve. Eeuwenlang zorgde deze boerderij voor het eten en de inkomsten van het kasteel. Ze overleefde een brand, raakte in verval en werd in 2009 bekroond met de belangrijkste restauratieprijs van Maastricht.
Een kasteelhoeve bij het kasteel
Al in 1152 is er sprake van een domeinhoeve in Borgharen. In de 17e eeuw liet kasteelheer Philibert van Isendoorn à Blois de landbouw verhuizen naar een aparte hoeve. Het kasteel werd zo een echt woonhuis.
De hoeve is opgezet als een neerhof: symmetrische gebouwen rond een binnenplaats die opent naar het kasteel. Een gemetselde brug verbindt het slotplein met de hoeve, die zelf niet meer omgracht is.
Schouwen uit 1657 en 1658
In de hoeve stonden rijk versierde schouwen:
in de zuidvleugel een schouw uit 1657, met rijk gesneden wangen;
in de noordvleugel een vergelijkbare schouw. Een console daarvan, op een Korinthische zuil, wordt nu bewaard in Maastricht;
een derde schouw uit 1658 stond in een deel dat later is ingestort.
Onder de noordvleugel ligt een kelder met een bakstenen tongewelf. Een bakstenen tuinmuur aan de oostkant heeft precies in de as van het kasteel een toegang met smeedijzeren deuren.
De brand van 1887
In 1887 verwoestte een brand de hoeve. Baron Raphaël de Selys-Longchamps, sinds een jaar eigenaar van het kasteel, liet haar herbouwen in neogotische stijl. Op een foto uit 1888 zie je de hoeve met een ouder gebouw ernaast, dat nu verdwenen is. Lees Oude foto's van Kasteel Borgharen.

Verval en redding
In de 20e eeuw raakte de hoeve, net als het kasteel, in verval. In 2003 kochten Ronny en Amal Bessems de vervallen kasteelhoeve. Het kasteel zelf kwam pas in 2014. Zes jaar werkten ze aan de hoeve. In 2009 werd de restauratie bekroond met de Victor de Stuers-prijs van de gemeente Maastricht. Lees Kasteel voor 1 euro.
De kasteelboerderij is een rijksmonument.

Veelgestelde vragen
Wat is de Victor de Stuers-prijs?
De prijs van de gemeente Maastricht voor een bijzondere restauratie, genoemd naar de Maastrichtse grondlegger van de monumentenzorg.
Is de kasteelhoeve van Borgharen een rijksmonument?
Ja, de kasteelboerderij is een rijksmonument.
Zie het zelf
Bekijk de hoeve en het kasteel tijdens een rondleiding. Meer foto's op Hoeve.
Bronnen: Bouwhistorie Kasteel Borgharen; Restauratie Kasteel Borgharen; J.F. van Agt, Zuid-Limburg uitgezonderd Maastricht (1962).





Opmerkingen